Gas Analyzer คืออะไร? ทำงานอย่างไรในระบบตรวจวัดก๊าซ

หากคุณทำงานในอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับก๊าซ หรือมีหน้าที่ดูแลระบบความปลอดภัยในโรงงาน อุปกรณ์ที่คุณจะขาดไม่ได้เลยก็คือ Gas Analyzer หรือ เครื่องวิเคราะห์ก๊าซ เพราะมันไม่ใช่แค่เครื่องวัดตัวเลขเท่านั้น แต่เป็นหัวใจของการควบคุมคุณภาพ การจัดการสิ่งแวดล้อม และการรักษาความปลอดภัยของทั้งระบบ

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจแบบ “ลึกแต่ไม่ยาก” ว่า Gas Analyzer คืออะไร ทำงานอย่างไร มีกี่ประเภท และเราจะเลือกใช้อย่างไรให้เหมาะกับงาน

Gas Analyzer คืออะไร?

Gas Analyzer คืออุปกรณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์องค์ประกอบของก๊าซในตัวอย่างที่กำหนด เช่น อากาศเสีย ไอเสียจากเครื่องยนต์ หรือก๊าซในห้องปฏิบัติการ โดยอุปกรณ์นี้สามารถตรวจวัดได้ว่าในก๊าซนั้นมีองค์ประกอบใดบ้าง เช่น

• ออกซิเจน (O₂)
• คาร์บอนมอนอกไซด์ (CO)
• คาร์บอนไดออกไซด์ (CO₂)
• ซัลเฟอร์ไดออกไซด์ (SO₂)
• ไนโตรเจนออกไซด์ (NOx)
• มีเทน (CH₄)

อุปกรณ์นี้จึงถูกนำไปใช้ในหลากหลายอุตสาหกรรม เช่น ปิโตรเคมี พลังงาน อาหาร ห้องปฏิบัติการ และแม้แต่งานด้านสิ่งแวดล้อม

หลักการทำงานของ Gas Analyzer

การตรวจวัดองค์ประกอบของก๊าซ

Gas Analyzer ทำงานโดยใช้เทคโนโลยีที่หลากหลาย เช่น:

• Infrared Absorption (NDIR): ตรวจวัดก๊าซที่ดูดกลืนแสงอินฟราเรด
• Electrochemical Sensor: ใช้ปฏิกิริยาเคมีในการตรวจจับก๊าซ
• Paramagnetic Sensor: สำหรับวัดออกซิเจน
• Flame Ionization Detector (FID): สำหรับก๊าซไฮโดรคาร์บอน
• Thermal Conductivity: วัดค่าความนำความร้อนของก๊าซ

การแสดงผลและการส่งข้อมูล

เมื่อวัดค่าได้แล้ว เครื่องจะประมวลผลและแสดงผลผ่านหน้าจอ หรือส่งข้อมูลไปยังระบบควบคุมกลาง (SCADA) เพื่อใช้ในการตัดสินใจ หรือบันทึกข้อมูลระยะยาว

ประเภทของ Gas Analyzer

แบบพกพา (Portable Gas Analyzer)

เหมาะสำหรับการใช้งานนอกสถานที่ เช่น การตรวจสอบหน้างานชั่วคราว จุดที่ต้องการความยืดหยุ่น

แบบติดตั้งถาวร (Fixed Gas Analyzer)

เหมาะสำหรับโรงงานอุตสาหกรรม ใช้สำหรับตรวจวัดอย่างต่อเนื่อง มีความแม่นยำสูง

แบบ Multi-Gas vs Single-Gas

• Multi-Gas: ตรวจวัดได้หลายชนิดในเครื่องเดียว
• Single-Gas: โฟกัสการวัดก๊าซชนิดเดียว มีความแม่นยำเฉพาะทาง

Gas Analyzer ใช้ในงานอะไรบ้าง?

• ตรวจวัดไอเสียจากเครื่องยนต์ หรือปล่องโรงงาน
• ตรวจวัดคุณภาพอากาศ หรือก๊าซพิษในสิ่งแวดล้อม
• ตรวจสอบความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ
• ควบคุมกระบวนการผลิตในอุตสาหกรรม
• ตรวจจับรั่วซึมของก๊าซเพื่อความปลอดภัย

ข้อดีของการใช้ Gas Analyzer ที่หลายคนมองข้าม

• ป้องกันอุบัติเหตุจากการรั่วของก๊าซพิษหรือก๊าซติดไฟ
• เพิ่มประสิทธิภาพการเผาไหม้ในระบบพลังงาน
• ลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก
• ตรวจสอบคุณภาพในกระบวนการผลิตให้ได้ตามมาตรฐาน
• สร้างความเชื่อมั่นให้กับลูกค้าและหน่วยงานควบคุม

เจาะลึกเรื่อง Gas Analyzer เลือกใช้ยังไงให้แม่นยำและปลอดภัย

1. Gas Analyzer ต่างกับ Gas Detector ที่ช่างใช้พกพาติดตัวอย่างไรบ้างคะ?

ต่างกันที่ "จุดประสงค์" ค่ะ Gas Detector เน้นตรวจจับเพื่อ "เตือนภัย" เมื่อมีก๊าซรั่วถึงระดับอันตรายค่ะ แต่ Gas Analyzer จะทำหน้าที่ "วิเคราะห์" องค์ประกอบและสัดส่วนของก๊าซอย่างละเอียดค่ะ เช่น ในปล่องไอเสียมี NOx หรือ CO กี่เปอร์เซ็นต์ เพื่อใช้ในการปรับแต่งเครื่องจักรหรือรายงานค่าด้านสิ่งแวดล้อมให้แม่นยำตามมาตรฐานกฎหมายค่ะ

2. เทคโนโลยี NDIR (Infrared) ที่นิยมใช้ในเครื่องวิเคราะห์ก๊าซ มีหลักการทำงานอย่างไร?

เป็นการใช้ "แสง" มาช่วยวัดค่ะ ก๊าซแต่ละชนิดจะดูดกลืนแสงอินฟราเรดในความยาวคลื่นที่ต่างกันค่ะ เมื่อเรายิงแสงผ่านก๊าซตัวอย่าง ตัวเซนเซอร์จะคำนวณว่าแสงหายไปเท่าไหร่ แล้วแปลงค่าเป็นความเข้มข้นของก๊าซนั้นๆ ค่ะ วิธีนี้แม่นยำสูง ทนทาน และนิยมใช้มากในการวัด CO, CO₂ และก๊าซเรือนกระจกต่างๆ ค่ะ

3. ทำไมโรงไฟฟ้าหรือโรงงานที่มีการเผาไหม้ ถึงต้องติดตั้ง Oxygen Analyzer แยกต่างหาก?

เพื่อความประหยัดและความปลอดภัยค่ะ การวัดปริมาณออกซิเจนที่เหลือจากการเผาไหม้ (Excess Oxygen) ช่วยให้เรารู้ว่าการเผาไหม้สมบูรณ์หรือไม่ค่ะ หากออกซิเจนน้อยไปจะเกิดเขม่าและก๊าซพิษ แต่ถ้ามากไปก็เปลืองเชื้อเพลิงค่ะ การมีเครื่องวิเคราะห์ O₂ จึงช่วยให้เราปรับอัตราส่วนเชื้อเพลิงกับอากาศได้อย่างเหมาะสมที่สุดค่ะ

4. ในการเลือกซื้อ Gas Analyzer ระหว่างแบบพกพา (Portable) กับแบบติดตั้งถาวร (Fixed) ควรพิจารณาจากอะไร?

พิจารณาจาก "ความถี่และความต่อเนื่อง" ของงานค่ะ หากต้องการตรวจสอบเพื่อซ่อมบำรุงตามจุดต่างๆ หรือตรวจเช็กไอเสียรถยนต์เป็นครั้งคราว แบบ พกพา จะสะดวกและคล่องตัวกว่าค่ะ แต่หากเป็นการควบคุมกระบวนการผลิตที่ต้องมอนิเตอร์ตลอด 24 ชั่วโมง หรือวัดปล่องโรงงานเพื่อส่งข้อมูลเข้า SCADA ควรใช้แบบ ติดตั้งถาวร เพื่อความแม่นยำต่อเนื่องและลดความผิดพลาดจากคนตรวจวัดค่ะ

ทำไมทุกองค์กรที่เกี่ยวข้องกับก๊าซควรใช้ Gas Analyzer

Gas Analyzer ไม่ใช่แค่เครื่องวัดธรรมดา แต่เป็นดวงตาคู่สำคัญที่เฝ้าระวังความปลอดภัยของกระบวนการทุกขั้นตอน ไม่ว่าคุณจะอยู่ในแวดวงอุตสาหกรรม พลังงาน สิ่งแวดล้อม หรือห้องแล็บ การเลือกใช้ Gas Analyzer ที่เหมาะสม จะช่วยคุณประหยัดเวลา เพิ่มความแม่นยำ และลดความเสี่ยงได้มหาศาล

หากคุณยังไม่มีระบบตรวจวัดก๊าซที่เชื่อถือได้ ตอนนี้อาจถึงเวลาแล้วที่จะพิจารณา Gas Analyzer เป็นส่วนหนึ่งของระบบคุณภาพและความปลอดภัยขององค์กร

ทำไมหลายองค์กรชั้นนำถึงเลือกใช้ Gas Analyzer จากเรา? เพราะเราเข้าใจทุกขั้นตอน ตั้งแต่การวัด ไปจนถึงการสอบเทียบและบริการหลังการขาย